X
تبلیغات

آرایه های ادبی

 

بیان

درس 13

1- حقیقت و مجاز را تعریف کنید؟

حقیقت: اولین و رایج ترین معنایی است که از یک واژه به ذهن می رسد.

مجاز: به کار رفتن واژه ای است در غیر معنی حقیقی، به شرط وجود علاقه و قرینه.

 

 

2- علاقه چیست؟

پیوند و تناسبی است که میان حقیقت و مجاز وجود دارد.

 

 

3- قرینه چیست؟

نشانه ای است که ذهن را از حقیقت باز می دارد و آن را به جستجوی معنی مجازی برمی انگیزد.

 

خود آزمایی

1- در بیتها و عبارتهای زیر، واژه هایی را مشخص کرده ایم. کدام واژه حقیقت و کدام مجاز است؟ در هر مجاز، قرینه را نشان دهید؟

- برو هر چه بایدت پیش گیر                     ســـــرِ ما نداری، ســـــرِ خویش گیر

قرینه ها: فعل (نداشتن و گرفتن) است        مجاز (به فکر ما نیستی) مجاز (به فکر خود باش)

 «سعدی»

- اگر به زلف دراز تو، دست ما نرسد           گناه بخت پریشان و دست کوته ماست

حقیقی                                                حقیقی         «حافظ»

 

- ما را سری است با تو که اگر خلق روزگار

دشمن شوند و سر برود هم بر آن سریم

مجاز از راز  /  قرینه: با تو است

 

حقیقی / قرینه: بودن یا بر سر بودن

 

مجاز از فکر

«سعدی»

       

 

- آفرین جان آفریــــن پـــاک را                             آن که جان بخشید و ایمان خاک را       «عطار»

قرینه: جان و ایمان بخشیدن                                                                          از انسان

 

 

- چو آشامیدم این پیمانه را پاک                             در افتادم ز مستی بر سر خاک      «گلشن راز»

قرینه: آشامیدن  مجاز از شراب                                                                    حقیقی

 

 

- از تو به که  نالم که دگر داور نیست           و ز دست تو هیچ دست بالاتر نیست

قرینه: داور نیست و بالاتر نیست                             مجاز از قدرت       مجاز از قدرت

«سعدی»

 

- کار پاکان را قیاس از خود مگیر                         گر چه ماند در نبشتن شیر و شیر      «مولوی»

                                                                                            حقیقت حقیقت 

                                                                                       این دو جناس تام است

هر دو در معنی حقیقی خود به کار رفته اند «شیر درنده» و «شیر لبن»

 

2- در میان مجازهای زیر، استعاره ها را مشخص کنید؟

- گــل بــــرگ  را ز  سنبل مشکیــن نقاب کن      یعنی که رخ بپوش و جهانی خراب کن

حقیقی استعاره حقیقی  استعاره مصرحه از «مو»                                         «حافظ»

 

 

- عالَم از شور و شر عشق خبر هیچ نداشت        فتنه انگیز جهان نرگس جادوی تو بود مجاز از «مردم عالم»                                                                  مجاز از «چشم»

«سعدی»

 

- زبان خامه ندارد سرِ بیان فراق                          و گرنه شرح دهم با تو داستان فراق 

مجاز از «تصمیم و اندیشه»                                                          «حافظ»

 

 

- الا ای باد شبگیری بگو آن ماه مجلس را                    تو آزادی و خلقی در غم رویت گرفتاران

استعاره مصرحه از «محبوب»                                   «سعدی»

                             

 

- ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد                 دل رمیده ما را انیس و مونس شد

هر دو استعاره مصرحه از «حضرت پیامبر اکرم (ص)»                                   «حافظ»

 

 

- دفتر فکرت بشوی، گفته سعدی بگوی                    دامن گوهر بیار بر سَرِ مجلس ببار  «سعدی»

                                                                                       مجاز از «اهل مجلس»

 

 

 

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد