X
تبلیغات
رایتل

آرایه های ادبی

 

بیان

درس 12

1- استعاره مکنیه را تعریف کنید؟

مشبهی است که به همراه یکی از اجزا یا ویژگیهای مشبهٌ به می آید.

به 2 صورت است:

1)اضافی

2)اسنادی

 

- استعاره مکنیه ای که از اضافه شدن چیزی به مشبه به دست می آید را «اضافه استعاری» می گویند.

 

- استعاره مکنیه ای که که مشبهٌ به آن «انسان» می باشد را «تشخیص» یا «انسان انگاری» گویند.

خود آزمایی

1- در شعرهای زیر، استعاره های مکنیه را بیابید و در هر استعاره، مشبه، مشبهٌ به و وجه شبه را تعیین کنید؟

- کسی چو حافظ نگشود از رخ اندیشه نقاب                        تا سر زلف سخن را به قلم شانه زدند

استعاره مکنیه (تشخیص)   استعاره مکنیه (تشخیص)                    

«حافظ»

 

1- مشبه: اندیشه/ مشبهٌ به: انسانی که بر رخ نقاب دارد. / وجه شبه: آشکار کردن چهره و اندیشه با برداشتن نقاب

2- مشبه: سخن / مشبهٌ به: انسانی که سر و زلف دارد. / وجه شبه: جدا کردن زلف یا شانه و نوشتن با قلم.

 

- هر کو نکاشت مهر و ز خوبی گلی نچید                  در رهگذر باد نگهبان لاله بود

استعاره مکنیه      استعاره مکنیه      (هر دو تشخیص هم هستند)                      

«حافظ»

1- مشبه: مهر / مشبهٌ به: انسانی که محبت نمی کارد. / وجه شبه: محصول و نتیجه عمل نیک

2- مشبه: خوبی / مشبهٌ به: انسانی که از خوبی گلی نمی چیند. / وجه شبه: نتیجه خوبی که با چیدن گل از بوته شباهت دارد.

 

- ای ابر بهمنی نه به چشم من اندری             تن ز تن زَ مانَکی و بیاسای و کم گِری

استعاره مکنیه (تشخیص)                                                                   «فرخی»

 

مشبه: ابر بهمنی / مشبهٌ به: انسانی که بسیار گریه میکند / وجه شبه: باریدن ابر و گریه انسان.

 

- فردا که پیشگاه حقیقت شود پدید                 شرمنده رهروی که عمل بر مجاز کرد

استعاره مکنیه (اضافه استعاری)                                                          «حافظ»

 

مشبه: حقیقت / مشبهٌ به: پیشگاه / وجه شبه: آستانه و درگاه خانه که آشکار است.

 

 

2- در شعرها و جمله های زیر، استعاره های مکنیه را بیابید و معین کنید که کدام یک تشخیص است؟

- آسمان تعطیل است  

                          بادها بیکارند

                           (تشخیص)

(همگی استعاره مکنیه اند)                  ابرها خشک و خسیس

                                                   (تشخیص)

                                                                       هق هق گریه خود را خورند.

                                                                                  (تشخیص)

«قیصر امین پور»

 

- شب ایستاده است  /    خیره نگاه او    /    بر چارچوب پنجره من

استعاره مکنیه (تشخیص) استعاره مکنیه (تشخیص)                                   «سپهری»

 

- بخز در لاکت ای حیوان که سرما

 

 

نهانی دستش اندر دست مرگ است

نسبت دادن دست به سرما ---- استعاره مکنیه و تشخیص

 دست مرگ: استعاره مکنیه اضافی و تشخیص هم هست.

(یعنی مرگ به انسانی تشبیه شده که دست دارد.)

مبادا پوزه ات بیرون بماند

که بیرون برف و باران و تگرگ است

«اخوان ثالث»

 

 

 

- در آفاق گشاده است ولیکن بسته است                   از سر زلف تو در پای دل ما زنجیر

 استعاره مکنیه (از نوع اضافه)                                                                  (استعاره مکنیه (اضافی)   «سعدی»

                                                             پای دل : اتشخیص نیز می باشد

 

- گــــل بخندیــــد و باغ شــــــد پـــــدرام         ای خوشا این جهان بدین هنگام

استعاره مکنیه (تشخیص) استعاره مکنیه (تشخیص)                                     «فرخی»

خندیدن و شادی کردن ----- هر دو از لوازم انسان است.

 

3- استعاراتی که در اشعار زیر به کار رفته اند، مصرحه اند یا مکنیه؟

- آینه ات دانی چرا غمّاز نیست                   چون که زنـــــگار از رُخَــــش ممتاز نیست

استعاره مصرحه از دل                           استعاره مصرحه از کدورت/ استعاره مکنیه (تشخیص)

                                                                                               رخ به آینه نسبت داده شده

«مولوی»

 

 

- گر چه من خود ز عدم دل خوش و خندان زادم

عشق آموخت مرا شکل دگر خندیدن

استعاره مکنیه (از نوع تشخیص)  «مولوی»

                                                      

- ملکا، مها، نگارا، صنما، بتا، بهارا                       متحریم، ندانم که تو خود چه نام داری

همگی استعاره مصرحه از محبوب                                                         «سعدی»

 

- خواهم شدن به مکیده گریان و دادخواه

کز دست غم خلاص من آن جا مگر شود

 

استعاره مکنیه – غم به انسانی که دست دارد تشبیه شده (تشخیص) اضافه استعاری نیز هست.

«حافظ»

 

 

                 

 

 -  ای بخارا، شاد باش و دیر زی                          میر زی تو شادمان آید همی

استعاره مکنیه (تشخیص)                                                           «رودکی»

مورد خطاب قرار دادن و نسبت دادن شادی و عمر طولانی داشتن از ویژگیهای انسان که به بخارا نسبت داده شده، می باشد.

  

4- استعاره های زیر را به تشبیه تبدیل کنید و پایه های تشبیه را نام ببرید؟

- جاده نفس نفس می زد. (سپهری)

تشبیه: جاده همچون مرکبی که راه طولانی پیموده باشد خسته و نفس زنان در دل صحرا پیش می رفت.

مشبه: جاده / مشبهٌ به: مرکبی که راه طولانی پیموده باشد. / ادات تشبیه: همچون / وجه شبه: خستگی و گرما

 

- ما آبروی فقر و قناعت نمی بریم                با پادشه بگوی که روزی مقدر است

«حافظ»

تشبیه: فقری که همراه با قناعت باشد همانند انسانی آبرومند است.

مشبه: فقر و قناعت / مشبهٌ به: انسان آبرومند / ادات تشبیه: همانند / وجه شبه: بی ارزش نبودن فقر با قناعت و انسان آبرومند.

 

 

 

نظرات (3)
جمعه 19 مهر‌ماه سال 1392 ساعت 03:46 ق.ظ
اصلا نفهمیدم
امتیاز: 5 4
شنبه 23 آذر‌ماه سال 1392 ساعت 08:08 ب.ظ
خیلی مورد استفاده من قرار گرفت و دقیقا به هدفی که داشتم من را رساند و در تفهیم درس خیلی کمکم کرد واقعا متشکرم.
چهارشنبه 5 فروردین‌ماه سال 1394 ساعت 08:05 ب.ظ
بیار ممنونم-عالیبود
امتیاز: 3 3
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد