X
تبلیغات
رایتل

آرایه های ادبی

بیان

درس 11

1- استعاره مصرّحه را توضیح دهید؟

بیان «مشبهٌ به» و اراده تمامی ارکان تشبیه است و نامیدن این استعاره به مصرحه (آشکار) به سبب آن است که از طریق مشبهٌ به، به آسانی می توان به وجه شبه و مشبه دست یافت.

 

خود آزمایی

1- در شعرهای زیر، استعاره های مصرحه را بیابید و بگویید که چگونه پدید آمده اند مشبه و مشبهٌ به  وجه شبه را نیز بیابید؟

- شمس و قمرم آمد، سمع و بصرم آمد       /      وان سیم  برم آمد، وان کانِ زرم آمد

«مولوی»

 

استعاره ها: شمس، قمر، سمع، بصر، سیم، کان زر، هستند و همچنین مشبهٌ به هم می باشند.

مشبه همه آنها: شمس تبریزی / وجه شبه: نورانیت شمس تبریزی و یکسانی در وجود و ارزشمندی است.

 

- در این بازار اگر سودی است با درویش خرسند است

خدایا، منعم گردان به درویشی و خرسندی

«حافظ»

 

استعاره: بازار استعاره از دینا / مشبه: دنیا / مشبهٌ به: بازار

وجه شبه: وجود کالا و کسب مال و فایده بردن از دینا و بازار است.

 

- مرا در خانه سروی هست کاندر سایه قدّش

فراغ از سرو بستانی و شمشاد چمن دارم

«حافظ»

 

استعاره ها: سرو استعاره از قد محبوب/

مشبه: محبوب یا معشوق /

مشبهٌ به: سرو /وجه

شبه: تناسب قد سرو است.

 

- بخت آن نکند با من، کان شاخ صنوبر را   /    بنشینم و بنشانم، گل بر سرش افشانم

استعاره ها: شاخ صنوبر استعاره از محبوب/ مشبه: محبوب/ مشبهٌ به: شاخ صنوبر/ وجه شبه: بلندی و راستی قد و قامت.

 

- ای غنچه خندان، چرا خون در دل ما می کنی؟

خاری به خود می بندی و ما را ز سر وا می کنی

«حافظ»

 

استعاره ها: غنچه خندان، خار/

مشبه ها: معشوق، رقیب شهریار/

مشبهٌ به ها: غنچه شکفته و خار/

وجه شبهه ها: خوشرویی و زیبایی، بی ارزشی و گزندگی.

 

- چو تنها ماند ماه سرو بالا                              فشاند از نرگسان لؤلوی لالا

«نظامی»

استعاره های بیت: ماه سرو بالا، نرگسان، لؤلوی لالا/ مشبهٌ به ها: ماه سرو بالا، نرگسان، لؤلوی لالا

مشبه های بیت: شیرین معشوق خسرو، دو چشم شیرین، قطرات اشک/ وجه شبه ها: زیبایی و بلندی قد، چشم سیاهی وسط درخشش.

 

 

2- با واژه های زیر استعاره مصرحه بسازید؟

کاروان سرا: چند روزی که در این کاروان سرا اقامت داری به فکر توشه آخرت باش.

 

ماه: آن ماه دو هفته در نقاب است        /        یا حوری دست در خصاب است

«سعدی»

 

3- استعارات مصرحه زیر را به تشبیه تبدیل کنید و تمامی پایه های تشبیه را نام ببرید؟

- سعدی از زبان پیری که او را به شادمانی و عیش دعوت کرده است، می فرماید:

مرا برف باریده بر پرّ زاغ                      نشاید چو بلبل تماشای باغ

«سعدی»

تشبیه: سفیدی مانند برف، موهای سیاه مرا در خود گرفته است و شادی و تفریح شایسته من نیست.

مشبه ها: سفیدی،موی سیاه/ مشبهٌ به ها: برف، پر زاغ/ وجه شبه ها: سفیدی برف و سیاهی پرّ زاغ

 

- باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبر است            شمشادِ خانه پرور من از که کمتر است

(استعاره مصرحه)               «حافظ»

تشبیه: روی او ماه است اگر بر ماه مشک افشان شود.  قد او سرو است اگر بر سرو لالستان بود.

مشبه ها: روی، قد/ مشبهٌ به ها: ماه، سرو/ وجه شبه ها: زیبایی، بلندی

 

- باز امشب ای ستاره تابان نیامدی                       باز ای سپیده شب هجران نیامد

(استعاره مصرحه)                                    (استعاره مصرحه)  «شهریار»

 

تشبیه: ای محبوب دوباره امشب مانند ستاره ای درخشان نزد من نیامدی و چون سپیده، شب تاریک فراق مرا روشن نکردی. /مشبه: محبوب و معشوق/ مشبهٌ به ها: ستاره تابان و سپیده شب هجران/ وجه شبه: روشنگری / ادات: مانند و چون

 

- تا تو را جای شد ای سرو روان در دل من        هیچکس می نپسندم که به جای تو بود

(استعاره مصرحه)                                                      «سعدی»

تشبیه: ای محبوب که چون سرو رونده هستی، هیچکس را نمی پسندم که جانشین تو شود.

پایه ها: مشبه: محبوب/ مشبهٌ به: سرو روان/ ادات تشبیه: چون/ وجه شبه: تناسب اندام

 

 

 

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد